چرا در مصرف مکملها باید احتیاط کرد؟ خطر مصرف بیش از حد ویتامینها
از قرصهای جوشان ویتامین C و فرآوردههای ویتامین D گرفته تا کپسولها و ترکیبات مولتیویتامین، مکملهای غذایی و دارویی به بخش ثابتی از برنامه سلامت بسیاری از افراد تبدیل شدهاند. با این حال، مصرف بیش از حد مکملها و ویتامینها یا به اصطلاح اوردوز با این فرآوردهها میتواند پیامدهایی برای سلامت داشته باشد و برخلاف تصور رایج، استفاده بیشتر لزوماً به معنای بهرهمندی از فواید بیشتر نیست.
عبدالرضا نوروزی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و رئیس دبیرخانه شورای سلامت و امنیت غذایی استان تهران، در گفتوگو با همشهری که به گزارش سلامتنیوز بازتاب یافته است، تأکید میکند مصرف بیش از اندازه هر نوع مکمل، اعم از گیاهی یا دارویی، میتواند مشکلاتی برای بدن ایجاد کند.
عوارض مصرف بیش از حد ویتامین D و C
نوروزی با اشاره به ویتامین D، یکی از مکملهای پرمصرف، میگوید کمبود این ویتامین در جمعیت ایرانی بسیار شایع است، اما دریافت نامناسب و بیش از اندازه آن نیز میتواند باعث افزایش سطح ویتامین D در خون و اختلال در جذب کلسیم در استخوانها شود.
این متخصص تغذیه درباره مصرف ویتامین C نیز هشدار میدهد؛ مکملی که استفاده از آن بهویژه در فصلهای سرد سال افزایش پیدا میکند. به گفته او، نیاز روزانه بدن به ویتامین C حدود ۱۰۰ میلیگرم است و در صورت مصرف بیش از ۲۰۰ میلیگرم در روز، مقدار اضافی از طریق کلیهها و ادرار دفع میشود.
با این حال، مصرف طولانیمدت مقادیر زیاد این ویتامین، بهویژه قرصهای جوشان ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ میلیگرمی، میتواند فشار زیادی به کلیهها وارد کند. این وضعیت در افرادی که مستعد تشکیل سنگ کلیه هستند، ممکن است زمینه تشکیل سنگ یا بزرگتر شدن سنگهای موجود را فراهم کند.
نوروزی همچنین یادآوری میکند که ویتامین C با نام علمی اسید اسکوربیک، یک مولکول اسیدی است و مصرف زیاد آن میتواند ریفلاکس و سوزش سر معده را تشدید کند.
مصرف آهن؛ ضرورت و محدودیت دوره درمان
آهن از عناصر ضروری بدن است و در سلولهای خونی نقش مهمی در اتصال به اکسیژن و انتقال آن به بافتهای مختلف ایفا میکند. کمبود آهن نیز از مهمترین دلایل کمخونی در جهان به شمار میرود. با این وجود، مصرف بیش از اندازه آهن و خارج از تجویز پزشک میتواند بدن را وارد وضعیتی موسوم به اکسیدشدن کند.
به گفته نوروزی، رسوب آهن در دیواره عروق کرونر که عروق بسیار کوچکی هستند، میتواند به این رگها آسیب بزند و احتمال گرفتگی عروق را افزایش دهد.
او میگوید معمولاً مصرف مکمل آهن برای دورهای بیش از دو ماه توصیه نمیشود. پس از پایان این دوره، باید وضعیت خون، میزان کمخونی احتمالی و سطح هموگلوبین دوباره بررسی شود تا در صورت نیاز، ادامه مصرف آهن با نظر پزشک انجام گیرد.
محدودیت مصرف مولتیویتامینها
مولتیویتامینها ترکیبی از ویتامینهای محلول در آب، ویتامینهای محلول در چربی و عناصر کمیاب هستند. نوروزی توصیه میکند مصرف این فرآوردهها به حداکثر حدود دو ماه متوالی در هر شش ماه محدود شود. به گفته او، الگوی مناسبتر میتواند مصرف روزانه به مدت یک ماه و سپس قطع مصرف برای پنج ماه باشد.
این متخصص توضیح میدهد ذخیره شدن مقادیر اضافی برخی ویتامینها و ترکیبات مولتیویتامین در اندامهایی مانند کبد یا دفع آنها از طریق کلیهها میتواند مشکلاتی ایجاد کند؛ از جمله افزایش فشار به کلیهها که ممکن است برای بدن مضر باشد.
مصرف زیاد ویتامینها و تغییر اثر آنتیاکسیدانی
نوروزی در توضیح اثر مصرف بیش از حد ویتامینهای آنتیاکسیدان میگوید ویتامین C از جمله ترکیبات دارای خاصیت آنتیاکسیدانی است، اما مصرف زیاد آن میتواند این اثر را از بین ببرد. ویتامین A نیز از دیگر ویتامینهای دارای خاصیت آنتیاکسیدانی است که به گفته او، در صورت مصرف بیش از اندازه، خاصیت مورد انتظار خود را از دست میدهد.
او همچنین درباره مصرف امگا ۳ تأکید میکند که استفاده بیش از اندازه از این مکمل ضرورت ندارد. افرادی که هفتهای یکبار ماهی مصرف میکنند یا در برنامه غذایی خود یکبار در هفته از مغزها و دانههایی مانند گردو، بادام یا تخمه استفاده میکنند، نیازی به مصرف مکمل امگا ۳ ندارند.
به گفته نوروزی، مصرف زیاد امگا ۳ نیز میتواند ترشح اسید معده را افزایش دهد و بهصورت مستقل باعث بالا رفتن میزان اسید معده شود.
نکات کلیدی درباره مصرف مکملها
مصرف مکملهای غذایی و دارویی باید متناسب با نیاز بدن و با رعایت مقدار و مدت توصیهشده انجام شود. مصرف بیرویه و طولانیمدت ویتامین D، ویتامین C، آهن، مولتیویتامین و امگا ۳، به گفته این متخصص، میتواند عوارضی از جمله فشار به کلیهها، مشکلات گوارشی، آسیب عروقی و تغییر اثرات آنتیاکسیدانی ایجاد کند. بررسی نیاز بدن و رعایت توصیههای پزشکی، بهویژه در مصرف مکملهای آهن و ویتامینها، اهمیت دارد.
منبع: سلامت نیوز
این مطلب با حفظ دادهها و انتسابهای منبع، توسط تحریریه هیثا بازنویسی و ویرایش شده است.
