خونریزی مغزی و تاری دید دو دانش‌آموز در پی تنبیه معلم؛ پیگیری قضایی دو پرونده
خونریزی مغزی دانش‌آموز ۱۳ ساله در تنکابن و جراحت شدید چشمی و تاری دید یک دانش‌آموز در شهرستان بم، دو پرونده مربوط به اتهام ضرب‌وجرح دانش‌آموزان از سوی معلمان را در کانون توجه قرار داده است. تحقیقات قضایی و اقدامات آموزش‌وپرورش در استان‌های مازندران و کرمان برای روشن شدن ابعاد این دو حادثه ادامه دارد. بنا بر اظهارات مسئولان و خانواده‌ها، یکی از دانش‌آموزان تحت عمل جراحی مغز قرار گرفته و دانش‌آموز دیگر با آسیب شدید صورت و اختلال بینایی روبه‌رو شده است.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، در پرونده تنکابن، روایت خانواده و یکی از همکلاسی‌های رایان درباره برخورد فیزیکی پیش از بدحال شدن او با توضیحات اولیه آموزش‌وپرورش مازندران تفاوت دارد. در پرونده دوم نیز خانواده امیرحسین مدعی‌اند معلم با دسته چوبی صندلی به سر و صورت فرزندشان ضربه زده است. هم‌زمان، مسئولان آموزش‌وپرورش و دستگاه قضایی از پیگیری موضوع و بررسی تخلفات احتمالی خبر داده‌اند.
خونریزی مغزی دانش‌آموز در تنکابن؛ روایت خانواده از حادثه
نخستین حادثه به رایان، دانش‌آموز ۱۳ ساله در تنکابن، مربوط است. او پس از بازگشت از مدرسه با سردرد مواجه شد و ساعاتی بعد علائم خونریزی و کاهش بینایی در او بروز کرد. در اطلاعیه اداره‌کل آموزش‌وپرورش مازندران درباره وضعیت این دانش‌آموز آمده بود که رایان هنگام فعالیت ورزشی در زنگ تربیت‌بدنی دچار عارضه جسمانی شده و پس از اطلاع مسئولان مدرسه، خانواده‌اش نیز در جریان قرار گرفته‌اند.
با این حال، یکی از همکلاسی‌های رایان روایت دیگری از اتفاقات پیش از بدحال شدن او مطرح کرده است. به گفته این دانش‌آموز، رایان پیش از زنگ ورزش از سوی معلم کلاس مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته و «پس گردنی» خورده بود. این اظهارات در کنار گفته‌های خانواده، از جمله مواردی است که در بررسی چگونگی وقوع حادثه اهمیت دارد؛ با این حال، ارتباط احتمالی ضربه با خونریزی مغزی باید بر اساس مستندات پزشکی و نتایج بررسی‌های تخصصی مشخص شود.
پدر رایان درباره روند بدحال شدن فرزندش گفت که او را در سلامت کامل به مدرسه فرستاده بودند، اما ساعتی بعد، هنگامی که رایان در کلاس ورزش بود، مدرسه با خانواده تماس گرفت و از نامساعد بودن وضعیت او خبر داد. خانواده برای بردن دانش‌آموز به مدرسه مراجعه کردند و پس از آن، دو بار او را نزد پزشک بردند.
به گفته پدر، در هر دو مراجعه برای رایان سرم تزریق شد و پزشکان احتمال دادند که به بیماری ویروسی مبتلا شده باشد. به خانواده گفته شده بود که پس از طی دوره درمان، وضعیت او بهتر خواهد شد؛ اما برخلاف انتظار، شرایط جسمانی رایان بهبود پیدا نکرد.
پدر این دانش‌آموز ادامه داد که رایان سرانجام از سردرد شدید و اختلال بینایی شکایت کرد و به خانواده گفت: «سردرد شدیدی دارم و چشم‌هایم نمی‌بیند.» با وجود شدت علائم، او درباره اتفاقی که پیش از بدحال شدن در مدرسه رخ داده بود، توضیحی نمی‌داد و ماجرا را از خانواده پنهان کرده بود.
با ادامه علائم، خانواده رایان او را به بیمارستان شهید رجایی تنکابن منتقل کردند. پس از انجام سی‌تی‌اسکن مغز، پزشکان اعلام کردند که او دچار خونریزی مغزی شده است و باید در سریع‌ترین زمان ممکن به تهران اعزام شود. در ادامه، خانواده فرزندشان را برای ادامه درمان به پایتخت انتقال دادند.
پدر رایان درباره چگونگی اطلاع از اتفاقات مدرسه توضیح داد که خانواده در ابتدا از علت بدحالی فرزندشان اطلاعی نداشتند. پس از پرس‌وجو، مادر رایان با یکی از دوستان صمیمی او تماس گرفت و از طریق این دانش‌آموز در جریان ماجرا قرار گرفت.
بر اساس اطلاعاتی که به خانواده داده شده بود، رایان پیش از کلاس ورزش در کلاس زبان برگه فعالیت کلاسی خود را همراه نداشت و از روی برگه دانش‌آموز کناری نگاه کرده بود. به روایت خانواده، معلم پس از متوجه شدن این موضوع، به دلیل همراه نداشتن برگه، از پشت به پس سر یا گردن رایان ضربه زده است.
پدر این دانش‌آموز همچنین گفت که پس از این اتفاق، دانش‌آموزان برای شرکت در کلاس ورزش به پارکی در نزدیکی مدرسه رفتند، اما حال رایان در سرویس مدرسه و پیش از شروع فعالیت ورزشی نامساعد شد. این روایت درباره زمان و چگونگی بروز علائم، در کنار گزارش‌های پزشکی و سایر مستندات، از موضوعات مطرح در بررسی پرونده است.
موضع آموزش‌وپرورش مازندران درباره وضعیت رایان
فریدون کلبادی‌نژاد، مدیرکل آموزش‌وپرورش مازندران، در گفت‌وگو با ایرنا از پیگیری مستمر وضعیت درمانی رایان نیک‌نژاد خبر داد و اعلام کرد که شرایط سلامتی این دانش‌آموز پس از جراحی مغز پایدار است. او در عین حال تأکید کرد که برای مشخص شدن علت خونریزی مغزی و ارتباط احتمالی آن با ضربه منتسب به معلم، باید منتظر نتایج بررسی‌های پزشکی و پاتولوژی ماند.
کلبادی‌نژاد گفت در صورت تأیید تنبیه بدنی، با معلم خاطی برخورد قانونی خواهد شد. او همچنین تصریح کرد که معلم موردنظر تعلیق نشده است. به گفته مدیرکل آموزش‌وپرورش مازندران، این فرد بازنشسته بوده و در یک مدرسه غیرانتفاعی تدریس می‌کرده است.
او توضیح داد که تصمیم‌گیری درباره این پرونده باید پس از دریافت نتایج بررسی‌های کارشناسی و اعلام نظر مراجع مربوط انجام شود. به گفته وی، پس از روشن شدن نتایج و احراز تخلف احتمالی، اقدامات لازم مطابق ضوابط و مقررات صورت خواهد گرفت.
مدیرکل آموزش‌وپرورش مازندران بدون اشاره به انجام تحقیقات از معلم موردنظر یا پذیرش و رد اتهام مطرح‌شده، موضع این اداره را روشن دانست و گفت: «اولویت آموزش‌وپرورش، سلامت و حقوق دانش‌آموز است و به‌هیچ‌وجه قصد لاپوشانی یا حمایت از فرد خاصی را نداریم.» او افزود که در صورت تأیید تنبیه بدنی و تخلف معلم، اقدامات لازم برای قطع همکاری با وی انجام می‌شود.
جراحت شدید و تاری دید دانش‌آموز در شهرستان بم
دومین حادثه به چهارشنبه هفته گذشته در دبیرستان علویه دهبکری شهرستان بم بازمی‌گردد. امیرحسین، دانش‌آموز پایه یازدهم، برای اطلاع از تشکیل کلاس درس به کلاس پایه دوازدهم مراجعه کرده بود. بر اساس روایت خانواده و یکی از همکلاسی‌های او، این دانش‌آموز پس از پایان زنگ ورزش، همراه یکی از دوستانش برای پرس‌وجو درباره برگزاری کلاس به محل تدریس معلم در کلاس دوازدهم رفت.
طبق اظهارات شاهدان، در همان زمان شماری از دانش‌آموزان امیرحسین را به داخل کلاس هل دادند. خانواده او می‌گویند معلم با دسته چوبی صندلی به صورت وی ضربه زد و این برخورد به جراحت شدید و آسیب جسمانی دانش‌آموز منجر شد.
علی افشارمنش، پدر امیرحسین، در کرمان درباره اتفاق رخ‌داده گفت فرزندش برای پرسیدن سؤالی درباره برگزاری کلاس وارد کلاس شده بود، اما معلم بدون بررسی ماجرا با دسته صندلی به سر و صورت او ضربه زد. او خواستار رسیدگی قاطعانه مراجع ذی‌صلاح به این پرونده شد.
پدر این دانش‌آموز درباره شدت جراحت فرزندش اظهار داشت که امیرحسین پنج ساعت در اتاق عمل بوده و در کنار ابروی او هشت بخیه زده‌اند. به گفته وی، در زمان بیان این اظهارات، شش روز از حادثه گذشته بود، اما وضعیت فرزندش بهتر نشده بود و او همچنان از تاری دید رنج می‌برد.
شدت آسیب گزارش‌شده و ادامه اختلال بینایی، از مهم‌ترین ابعاد این پرونده است. در عین حال، تعیین جزئیات حادثه، بررسی اظهارات شاهدان و مشخص شدن مسئولیت احتمالی افراد دخیل، بر عهده مراجع رسیدگی‌کننده خواهد بود.
تشکیل پرونده قضایی و بررسی آموزش‌وپرورش در بم
پس از حادثه دبیرستان علویه دهبکری، مسئولان آموزش‌وپرورش شهرستان بم و دستگاه قضایی از آغاز پیگیری‌ها خبر دادند. حسام فراهانی، مدیر آموزش‌وپرورش شهرستان بم، اعلام کرد که تیم بازرسی این اداره اقدامات اولیه را انجام داده است. به گفته او، پس از جمع‌آوری اطلاعات و مستندات، مدارک مربوط به پرونده برای بررسی به هیأت تخلفات استان ارسال شده است.
فراهانی با تأکید بر اینکه کرامت انسانی خط قرمز آموزش‌وپرورش است، گفت موضوع با جدیت دنبال می‌شود و تلاش خواهد شد بررسی پرونده از سوی مراجع ذی‌ربط تا رسیدن به نتیجه نهایی ادامه پیدا کند. او همچنین درباره وضعیت جسمانی امیرحسین توضیح داد که جراح متخصص، بریدگی ایجادشده در صورت این دانش‌آموز را ترمیم کرده است.
در ادامه، حمید حسنی‌نیا، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان بم، از تشکیل پرونده قضایی درباره مصدومیت دانش‌آموز خبر داد. به گفته او، پرونده با هدف بررسی ابعاد حادثه، صیانت از حقوق دانش‌آموز و رسیدگی به تخلفات احتمالی در حال پیگیری است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده به خبرنگار اطلاعات، با ورود دادستان بم به پرونده در جایگاه مدعی‌العموم، خانواده امیرحسین شکایت دیگری ثبت نکرده‌اند و منتظر ادامه روند رسیدگی هستند. با این حال، ورود دادستان به پرونده به معنای سلب امکان پیگیری حقوق قانونی خانواده نیست؛ موضوعی که از سوی یک جرم‌شناس نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
ابعاد حقوقی شکایت خانواده و آزادی متهم با وثیقه
دکتر امیر شریفی خضارتی، جرم‌شناس، درباره ابعاد حقوقی این پرونده توضیح داد که در چنین مواردی، اگر دادستان از وقوع جرمی با جنبه عمومی مطلع شود، می‌تواند در جایگاه مدعی‌العموم وارد عمل شود و تعقیب کیفری را پیگیری کند.
او تأکید کرد که ورود دادستان به پرونده به این معنا نیست که خانواده دانش‌آموز امکان پیگیری حقوقی را از دست می‌دهند. والدین همچنان می‌توانند در جایگاه شاکی خصوصی، حقوق و مطالبات قانونی خود را دنبال کنند.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه رسیدگی به یک واقعه مجرمانه اصولاً در قالب یک پرونده قضایی انجام می‌شود، گفت خانواده برای پیگیری همان واقعه لزوماً نیازی به ثبت شکایت مجدد ندارند. البته اگر موضوع دیگری با عنوان مجرمانه متفاوت مطرح باشد و در پرونده بررسی نشده باشد، امکان اعلام و پیگیری آن وجود دارد و مقام قضایی می‌تواند درباره نحوه رسیدگی تصمیم بگیرد.
شریفی خضارتی همچنین درباره بازداشت اولیه معلم و آزادی او با قرار وثیقه توضیح داد که در دادرسی کیفری، اصل بر آزادی متهم است و بازداشت جنبه استثنایی دارد؛ زیرا تا پیش از صدور حکم قطعی، اتهام فرد اثبات‌شده تلقی نمی‌شود.
به گفته او، مقام قضایی در جریان رسیدگی کیفری با توجه به دلایل موجود، نوع اتهام و شرایط پرونده می‌تواند متهم را احضار کند و در صورت وجود شرایط قانونی، دستور جلب صادر کند. همچنین برای تضمین حضور متهم در مراحل رسیدگی، قرار تأمین کیفری متناسب صادر می‌شود که وثیقه یکی از انواع آن است.
این جرم‌شناس افزود که اگر برای متهم قرار وثیقه صادر شود، اما او در ابتدا امکان سپردن آن را نداشته باشد، ممکن است تا زمان تأمین وثیقه در بازداشت بماند. با این حال، پس از تودیع وثیقه و احراز شرایط قانونی، ادامه بازداشت صرفاً به دلیل ناتوانی قبلی در سپردن وثیقه توجیهی ندارد و متهم باید مطابق تصمیم قضایی آزاد شود.
شریفی خضارتی تأکید کرد که آزادی با وثیقه به معنای مختومه شدن پرونده یا تبرئه متهم نیست. رسیدگی قضایی همچنان ادامه دارد و متهم باید در زمان‌هایی که قانون یا مرجع قضایی تعیین می‌کند، در دادسرا یا دادگاه حاضر شود. در صورت صدور محکومیت قطعی و فراهم بودن شرایط قانونی، وثیقه می‌تواند برای اجرای حکم مورد استفاده قرار گیرد. همچنین اگر متهم از تعهدات قانونی خود تخلف کند، درباره وثیقه مطابق مقررات تصمیم‌گیری خواهد شد.
او در جمع‌بندی اهمیت این پرونده را از دو جهت دانست: نخست، بررسی مسئولیت کیفری احتمالی معلم در قبال آسیب واردشده به دانش‌آموز و دوم، ارزیابی روند رسیدگی قضایی و تناسب قرار تأمین صادرشده با شرایط پرونده. به گفته این استاد دانشگاه، تشخیص نهایی عنوان اتهام، میزان مسئولیت کیفری و قانونی بودن تصمیم‌های اتخاذشده، بر عهده مراجع قضایی است و به بررسی مستندات، گزارش پزشکی و سایر دلایل موجود بستگی دارد.
نکات کلیدی پرونده‌های آسیب به دانش‌آموزان
در پرونده تنکابن، رایان ۱۳ ساله پس از سردرد و اختلال بینایی با تشخیص خونریزی مغزی به تهران اعزام شد و تحت جراحی مغز قرار گرفت. خانواده و یکی از همکلاسی‌های او از برخورد فیزیکی معلم پیش از بدحال شدن دانش‌آموز سخن گفته‌اند، در حالی که آموزش‌وپرورش مازندران اعلام کرده است علت خونریزی و ارتباط احتمالی آن با ضربه باید با بررسی‌های پزشکی و پاتولوژی روشن شود.
در پرونده بم، امیرحسین، دانش‌آموز پایه یازدهم، بنا بر روایت خانواده پس از ضربه با دسته صندلی دچار جراحت صورت شده است. پدر او از پنج ساعت عمل جراحی، هشت بخیه در کنار ابرو و تداوم تاری دید پس از گذشت شش روز خبر داده است. آموزش‌وپرورش بم پرونده را برای بررسی به هیأت تخلفات استان فرستاده و دادستانی نیز رسیدگی قضایی را آغاز کرده است.
در هر دو پرونده، نتیجه نهایی به بررسی مستندات، گزارش‌های پزشکی و اظهارات افراد مرتبط وابسته است. همچنین ورود دادستان به پرونده یا آزادی متهم با وثیقه، به‌خودی‌خود به معنای اثبات اتهام، تبرئه یا پایان رسیدگی نیست. تعیین مسئولیت کیفری احتمالی و تصمیم‌گیری درباره تخلفات ادعاشده، مطابق مقررات بر عهده مراجع صلاحیت‌دار خواهد بود.
این مطلب با حفظ داده‌ها و انتساب‌های منبع، توسط تحریریه هیثا بازنویسی و ویرایش شده است.